تبلیغات
وبلاگ دامپزشک - بانک مقالات دامپزشکی - پرولاپس واژن در میش

پرولاپس واژن در میش ها عموما ً در اواخر آبستن اتفاق می افتد و گاهی اوقات بعد از زایمان دیده می شود و به ندرت پرولاپس واژن غیر مرتبط با آبستنی و زایمان اتفاق می افتد. پرولاپس واژن به بیرون زدگی بخش های مختلف دیوار واژن و گاهی اوقات همراه با سرویکس از طریق فرج را می گویند. بنابراین مخاط واژن در معرض هوا و ضربه و عفونت قرار می گیرد.



پرولاپس واژن در گونه های دیگر از جمله گاو، خوک و سگ نیز اتفاق می افتد اما در میش با شیوع بالاتری اتفاق می افتد. متوسط شیوع حدود0.5% می باشد که ممکن است در بعضی گله ها تا 20% و 46% افزایش یابد و خسارت اقتصادی زیادی را در پی دارد. هزینه هایی که پرولاپس واژن در پی دارد:

·        تعدادی از میش های مبتلا می میرند.

·        اگر هیچ درمانی نشود تعدادی از مبتلایان سقط خواهند کرد

·        تعدادی از مبتلایان کاهش باروری خواهند داشت.

·        در تعدادی از مبتلایان پس از درمان، برگشت پرولاپس را داریم و به همین خاطر تعدادی حذف

 می شوند.

·        مرگ و میر نوزاد و مرده زایی افزایش می یابد.

·        سخت زایی در میش های مبتلا با شیوع بالاتری اتفاق می افتد.

پرولاپس واژن به آسانی قابل تشخیص است. پس از تشخیص پرولاپس واژن قدم بعدی تشخیص شدت آن است. طبقه بندی های مختلفی برای درجه بندی شدت پرولاپس واژن موجود است و احتمالا ً ساده ترین آنها توسط Bosse  (1989)تعریف شده و شامل:

درجه1- در مواردیکه میش دراز می کشد مخاط واژن از فرج بیرون می زند و زمانیکه می ایستد پرولاپس محو می شود.

درجه2- در مواردی که پرولاپس مخاط واژن حتی زمانیکه میش می ایستد قابل رؤیت است و سرویکس در بخش پرولاپس کرده شرکت نمی کند.

درجه3- در مواردیکه سرویکس نیز در بخش پرولاپس کرده شرکت می کند.

در تعدادی از طبقه بندی ها مدت زمانی که پرولاپس اتفاق افتاده، سایز پرولاپس، ارگان های دیگر درگیر شده در پرولاپس را ملاک طبقه بندی در نظر گرفتند. مثانه یکی از ارگان هایی است که بیشتر در پرولاپس در گیر می شود که این می تواند انسداد نسبی یا کامل مجرای ادرار و احتباس ادرار را به دنبال داشته باشد. شاخ های رحم و روده ها می توانند همچنین درگیر شوند. سونوگرافی در تشخیص محتویات پرولاپس استفاده شود.

فاکتورهای مستعد کننده

فاکتورهای مستعد کننده پرولاپس واژن در میش شامل:

·        زیادی و عدم تعادل هورمونی

·        هیپوکلسمیا(کاهش کلسیم خون)

·        تعداد جنین ها (2قلو یا سه قلو)

·        چاقی

·        لاغری

·        تحرک کم

·        جیره با فیبر زیاد

·        جیره حاوی استروژن و پیش سازهایش

·        تحریک واژن

·        سخت زایی در زایمان قبل

·        علوفه با کیفیت پائین

·        استعداد ارثی

بدون توجه به فاکتورهای مستعد کننده، شرایط لازم برای اتفاق افتادن پرولاپس واژن شامل:

·        فضای داخلی واژن باید بزرگ باشد تا به آسانی به سمت بیرون برگردد.

·        فرج و دیوار دهلیز و رباطهای ناحیه باید سست باشد.

·        باید نیرویی وجود داشته باشد تا بتواند دیوار واژن را به سمت بیرون بر گرداند

تحقیقات زیادی تلاش کرده اند ارتباط خصوصیات دیوار واژن و اندازه و فضای داخلی واژن با پرولاپس واژن را پیدا کنند.

دیوار واژن در طول آبستنی دوم بزرگتر از آبستنی اول است و پرولاپس واژن در میش های شکم اول کمتر از میش های شکم دوم و چندم اتفاق می افتد.هورمون های استرادیول و پروژسترون با منشأ داخلی و خارجی ظرفیت و حالت (سستی یا سفتی دیوار واژن) را تحت تأثیر قرار می دهند. کلاژن و عضله صاف اجزای اصلی تشکیل دهندۀ دیوار واژن می باشند. مقدار و چگونگی توزیع کلاژن در دیوار واژن و نوع کلاژن می تواند در اتفاق افتادن پرولاپس واژن نقش داشته باشد اما مدرکی برای اثبات این ادعا وجود ندارد.

علائم بالینی

علائم بالینی در پرولاپس واژن میش کاملا ً مشخص است و تنها ممکن است با بیرون زدن الانتوکوریون اشتباه شود. پرولاپس واژن در میش بیشتردر 3-2 هفته آخر ابستنی اتفاق می افتد و باید بعد از تشخیص پرولاپس شدت آن را مشخص کنیم. میش پرولاپس شدید واژن با زور زدن زیاد را خوب تحمل نمی کند و مرگ در اثر شوک خستگی یا عفونت بی هوازی معمول است. سقط جنین یا زایمان زود رس جنین غالبا ً مرده، ممکن است بهبود سریع مادر را به دنبال داشته باشد.

درمان

اگر حیوان را فوری درمان کنند اقدامات ساده غالبا ً موفقیت آمیز است. هدف متوقف کردن فرایند با زود جا انداختن و ثابت نگه داشتن بخش پرولاپس کرده می باشد. بی حسی اپیدورال خلفی را برای از بین بردن زور زدن حیوان و بی حسی ناحیه میاندوراه حیوان برای بخیه زدن به کار می برند. توده خارج شده را تمیزمی شویند و میتوان با مواد روغنی آغشته کرده و به حات طبیعی برمی گردانند. در درجات خفیف پرولاپس واژن در میش می توان پشم ناحیه میاندوراه یا نخ بسته به آن را به طور عرضی روی فرج به هم گره زد. اغلب سنجاق قفلی به کار می برند.

برای ثٍابت نگهداشتن واژن پرولاپس شدۀ میش فولر و مک اوانس(1957) و جونز(1958) وسیله ای از جنس فولاد زنگ نزن را با موفقیت به کار بردند که به شکل U بوده و در واژن قرار می گرفت. دو انتهای خارجی این میله را با زاویه قائمه خم کرده اند و سوراخ دارد که با نخ در دو طرف به پشم ناحیه کپل محکم بسته می شود.

این نوع ثابت کنندۀ پرولاپس با ابداع قاشقک پلاستیکی کامل شده است که به شکل میله U شکل می باشد. که می تواند به همراه افساری که از نوار نایلونی یا تسمۀ بندی ساخته شده، بسته شود. برای تخلیه مثانه قبل از جا زدن پرولاپس می توان توده پرولاپس را به سمت بالا هل داد این کار باعث می شود که مجرای ادرار به صورت یک خط مستقیم قرار گیرد و فشار روی مجرای ادرار کم شود و ادرار تخلیه شود و در نتیجه توده پرولاپس کوچکتر می شود. زود جا انداختن و ثابت کردن توده جا انداخته شده در جلوگیری از ضربه خوردن مهم است و ادامه آبستنی میش را تا هنگام زایمان تأمین می کند.

یکی دیگر از روش هایی که برای ثابت کردن واژن جا افتاده استفاده می شود روش بوهنر است که به کمک سوزن مخصوصی نوار نایلونی به صورت بخیه زیر جلدی دور فرج قرار می دهند. برای انجام این روش در میش می توان از سوزن نیم منحنی استفاده کرد و بهتر است از سوزن کوچک بوهنر استفاده گردد.این نوع بخیه عملا ً واکنش بافتی ایجاد نمی کند و در زمان زایمان گره بخیه را می چینند تا نوار آزاد شود و اجازه می دهد که فرج برای تولد بره باز شود.

در تعدادی از میش ها بعد از جا انداختن بخش پرولاپس کرده و بخیه زدن ناحیه فرج و تمام شدن اثر بی حسی اپیدورال شروع به زور زدن می کنند و بخیه ها را پاره کرده و موجب برگشت پرولاپس واژن می شود. استفاده از فلونکسین مگلومین در پیشگیری از پرولاپس مجدد واژن مؤثر است.

 3 رأس میش را که در زمان های مختلف به علت پرولاپس واژن به درمانگاه خودم آورده بودند. میش اول حدود 10 روز به زایمانش مانده بود و با عارضه پرولاپس واژن به درمانگاه مراجعه شد که با بی حسی اپیدورال و بخیه بوهنر درمان کردم.

میش دوم را زمانی که به درمانگاهم  آوردند  در روز سوم بعد از زایمان بود این میش در زمان  زایمان سخت زایی داشت و دامدار بره را کشیده بود و میش با جراحت و پارگی و پرخونی و ضربدیدگی ناحیه فرج و متعاقب آن دچار پرولاپس واژن شده بود در این میش نیز با بیحسی اپیدورال و بخیه بوهنر پرولاپس را جاانداخته و ثابت کردم و قسمت پارگی دیوار فرج را نیز بخیه زدم اما حدود سه ساعت بعد دامدار با من تماس گرفت و گفت که میش مذکور در حال زور زدن است و بخیه را پاره کرده است.

میش سوم نیز حدود دوهفته مانده به زایمانش یا عارضه پرولاپس واژن به درمانگاهم آوردند در این میش نیز با بی حسی اپیدورال و بخیه بوهنر درمان کردم و علاوه بر این، دوبار فلونکسین  مگلومین به میزان 250mg به فاصله 12 ساعت تزریق کردم و هیچ زور زدنی در این میش پس از درمان دیده نشد.

تصور میکنم استفاده از فلونکسین  مگلومین برای پیشگیری از برگشت پرولاپس واژن بعد از درمان مؤثر باشد اما این ادعا نیاز به بررسی روی تعداد بیشتری میش دارد.  

کنترل

با توجه به استعداد ژنتیکی پرولاپس واژن و احتمال به ارث رسیدن آن، بهتر است میش های با پرولاپس واژن بعد از زایمان حذف شوند و همچنین بره های مادۀ حاصل نیز با احتمال بیشتری پرولاپس واژن خواهند داشت بهتر است از آنها برای تولید نسل استفاده نشده و حذف شوند و بره های نری که از میش های مبتلا به پرولاپس واژن به دنیا آیند نیزبهتر است برای تولید نسل استفاده نشده و حذف شوند با اجرای این سیاست حذف در طول سال ها صاحبان گله کنترل خوبی را بر روی بیماری خواهند داشت.

 

تصاویر زیر از یک رأس میش است که به درمانگاه خودم آوردم و این میش حدود دوهفته به زایمانش مانده بود و دچار پرولاپس واژن درجه 3 شده بود.



 

References

1-Artur.j.2001, Arthurs veterinary Reproduction and obstetrics, 8th edition, W.B. Saunders company, England.

2-Florance,R,2002,Lambing FAQ, sheeps creek.

3-jordan,R,2008,sheep Disease, university of Minnesota Extension.

4-selk,g,2010,knowing the factors about prolaps in cows, Farm talk.

5-smith Thomas,H,2000, prolapsed Problems, Beef Magazine.

6-smith Thomas, H, 2007, Early Detection of Pregnancy Problems important, cattle today.

7-Youngquist,R,2007, current therapy in largy animal Theriogenology, second edition, saunders, Philadelphia. 

نویسنده: دکتر مهدی کرمیان

دامپزشک- کلینیسین بخش خصوصی

   


نظرات()

وبلاگ دامپزشک

کاملترین بانک مقالات فارسی دامپزشکی