تبلیغات
وبلاگ دامپزشک - بانک مقالات دامپزشکی - ادم پستانی

ادم پستانی تجمع مایع لنف در پستان حوالی زایمان را گویند که پدیده ای فیزیو لوژیک است فشار جنین در منطقه لگنی و همچنین پائین آمدن سطح پروتئین سرم خون نزدیک زمان زایمان را به عنوان عوامل مستعد کننده می دانند و این پایین آمدن سطح پروتئین سرم به علت انتقال گاما گلو بولین ها (آنتی بادی ها) به آغوز خصوصاً در حیواناتی که اولین بار می زایند می باشد. ممکن است ادم به حدی شدید باشد که سبب ادم شکم ، پستان و سر پستان ها در گاو شود. در بیشتر موارد ادم پستانی در طی یک یا دو روز از زایمان از بین می روند. اما اگر ادم وسیع و دوام دار باشد ممکن است در شیر دوشی یا شیر خوردن گوساله مشکل ایجاد کند.


 برای شدت ادم پستانی یک امتیاز بندی 10 سطحی توصیف شده است:
0-    هیچ ادمی وجود ندارد
1-    ادم در سطح زیرین پستان اطراف یک یا دو کارتیه وجود دارد.
2-    ادم در سطح زیرین پستان اطراف2یا 3 کارتیه وجود دارد.
3-    ادم نیمه پایینی پستان را می پوشاند.
4-    ادم در خط وسط و ناف شروع به ظاهر شدن کرده است.
5-    تجمع گسترده مایع در طول خط وسط و ناف وجود دارد.
6-    ادم تمام پستان را می پوشاند و چین لیگامنت معلق میانی ناپدید می شود.
7-    تجمع ادم در خط وسط تا ناحیه سینه گسترش می یابد.
8-    تجمع ادم درخط وسط به سمت بالا (dorsa1)ادامه می یابد و سیاهرگ زیر جلدی شکمی قابل تشخیص نیست.
9-    تجمع ادم تا ران ها گسترش می یابد.
10- ادم شدید، تجمع ادم در فرج و ادم گسترده در همه مناطق ذکر شده در بالا وجود دارد
ادم پستانی بادرجات بالا تر در تلیسه ها قبل از زایمان دیده می شود و مکانیسم آن ناشناخته است. پایین آمدن سطح پروتئین خون در حوالی زایمان عامل اولیه برای ادم پستانی نمی باشد. ادم پستانی ممکن است قابلیت به ارث رسیدن داشته باشد و در بعضی گله ها استفاده نکردن از گاو نری که دخترانش ادم پستانی داشته اند تصور می شود با ارزش باشد. در گاوهای با ادم پستانی مزمن کاهش جریان خون و افزایش فشارخون سیاهرگ های شیری وجود دارد. فرم خفیف ادم پستانی به صورت یک پلاک موضعی در قسمت زیرین شکم و جلوی پستان در تلیسه ها بعد از زایمان دیده می شود و شایع است و اگر در شیر دوشی خللی ایجاد کند و یا ترمیم جراحی سطح زیرین شکم در جابجایی شیر دان به سمت چپ را به تعویق بیاندازد نیاز به درمان دارد. اگر ادم پستانی مکرراً در شیر واری های پشت سر هم اتفاق بیافتد ممکن است ضخیم شدن دائمی پوست ( اسکلرودرما) دیواره جانبی پستان را به دنبال داشته باشد.
درمان
ماساژ پستان در یک مسیر به سمت جلو 10تا 20 دقیقه دو بار در روز بعد از شیر دوشی توصیه می شود که سبب تسریع در گردش مایع ادم می شود. و استفاده از کمپرس داغ و مالیدن روغن در ناحیه ادم می تواند در کاهش ادم پستانی مؤثر باشد . اما اگر ادم پستانی شدید باشد علاوه بر این روش ها نیاز درمان های بیشتری است . از جمله شیر دوشی بهتر است چند روز قبل از زایمان شروع شود اما انجام این روش خود معایبی دارد اول اینکه در گاو های چند شکم زاییده می تواند گاو را مستعد تب شیر سازد و دوم کیفیت آغوز بخصوص در تلیسه ها پائین می آید.
بعد از زایمان شیر دوشی مکرر و استفاده از مدرها توصیه می شود.تعدادی از مطالعات استفاده از کورتیکواستروئید ها را  در درمان ادم پستانی مؤثر دانسته اند اما با توجه به اینکه گاو در زمان زایمان تا حدی سطح ایمنی پائینی دارد و همچنین اثر سرکوب ایمنی که کورتیکواستروئیدها دارند استفاده از این ترکیبات توصیه نمی شود و تعدادی از مطالعات هم استفاده از کورتیکواستروئیدها را مؤثر نمی دانند.
استازولامید با دوز 2-1 گرم دو بار در روز خوراکی یا تزریقی برای6-1 روز نتایج  بسیار خوبی در بیشتر موارد داشته است و اغلب در طی 24 ساعت ادم محو می شود. کلرو تیازید ( 2 گرم دو بار در روز خوراکی یا 5/0 گرم دوبار در روز داخل عضله یا سیاهرگی برای 3-4 روز) برای درمان ادم پستانی مفید می باشد. فورسماید قوی ترین مدر است و با دوز (kg/1mg  وزن بدن عضلانی یا داخل سیاهرگی ؛ kg/5mg وزن بدن خوراکی ) در موارد شدید ادم پستانی استفاده می شود اما باید توجه داشت که استفاده طولانی مدت از فورسماید می تواند کاهش پتاسیم خون (هیپوکالمی) و کاهش کلر خون (هیپوکلرمی) و الکالوزمتابولیک را بدنبال داشته باشد.
استفاده از مدرها قبل از زایمان ممکن است خطرناک باشد اگر سبب شود حجم زیادی از مایع از حیوان دفع شود.
تشخیص تفریقی
ادم پستانی باید از ورم پستانی تفریق شود در ادم پستانی ادم وجود دارد و در ورم پستان التهاب و برای تفریق این دو از هم یک تست اثر انگشت استفاده می شود. به این صورت  که یک انگشت به آرامی روی پستان متورم به سمت داخل پستان فشار داده و پس از برداشتن انگشت از روی پستان  اگر جای انگشت روی پستان باقی ماند ادم پستانی است ولی اگر جای انگشت باقی نماند التهاب و ورم پستان می باشد و دوم اینکه التهاب با علائم قرمزی ، گرما و درد نیز همراه است ولی در ادم این علائم وجود ندارد.
پیشگیری
توصیه می شود که مقدار مواد دانه ای استفاده شده در جیره گاوهای خشک و تلیسه ها در هفته های آخر آبستنی محدود شود مدارکی موجود است که تغذیه با مواد دانه ای  زیاد در این گروه خصوصاً در تلیسه ها عامل مستعد کننده به ادم پستانی می باشد. افزودن مقدار زیاد سدیم یا پتاسیم در جیره اواخر آبستنی شیوع و شدت ادم پستانی را خصوصاً در گاوهای با سیستم نگهداری بهاربند افزایش می دهد و زمانیکه گاوها به چراگاه برگردانده می شوند بیماری اغلب از بین می رود. راه بردن حیوان در دوره خشکی برای پیشگیری از ادم پستانی توصیه می شود.
اگر بیش از 2% گاوها و 5% تلیسه ها در گله مبتلا  شوند پس ادم پستانی مشکل گله است و تشخیص علت دقیق آن سخت است و بررسی جیره گاوهای خشک از نظر مقدار مواد دانه ای ، سدیم ، پتاسیم و نمک خصوصاً  در تلیسه ها تو صیه می شود.

Reference
1- Melendez,p,etal,2006.Risk factors for udder edema and its association with lactation Performance on primiparous Holstein cows in a large Florida herd , E1sevier, U.S.A
2- on darza , M,2001 , Transition cow Metabolic problems , Milk production.com , Delaval
3- Radostits , o , 2007, veterinary Medicine , Tenth Edition , saunders , Philadelphia , U.S.A .
4- Stallings , c,1995 , udder edema can be the result of excess Minerals , Virgina cooperative Extension, U.S.A
5- Tibary ,a , 2000 Lactation and udder Disease , international Veterinary information service
6- Van Dijk , c , 2006 , Pfizer Pfocus  , Pfizer , south Africa.


نویسنده : دکتر مهدی کرمیان
کلینیسین بخش خصوصی . دامپزشک D.V.M. 

   


نظرات()

وبلاگ دامپزشک

کاملترین بانک مقالات فارسی دامپزشکی