تبلیغات
وبلاگ دامپزشک - بانک مقالات دامپزشکی - مروری بر آبله گوسفندی و بزی

آبله بیماریهای ویروسی حاد هستند كه بسیاری از حیوانات از قبیل انسان و پرندگان ( به غیر از سگ سانان) را آلوده میكنند. به طور مشخص ضایعات در پوست و مخاطات پراكنده هستند كه از ماكول به پاپول ، وزیكول و پوستول پیشرفت و در نهایت تشكیل كروت داده و سپس بهبودی حاصل میگردد. ضایعات اغلب دارای گنجیدگی های داخل سیتوپلاسمی متعدد هستند كه نشانگر مكانهای تكثیر ویروس در سلولهای آلوده میباشد.

گاهی در عفونت های ناشی از ویروسهای آبله تشكیل وزیكول به صورت بالینی مشخص نیست اما میكرو وزیكولها را میتوان در مطالعات بافت شناسی مشاهده كرد و در برخی ضایعات پرولیفراتیو ایجاد میشود. در گوسفند و بز علائم بالینی از ملایم تا بیماری شدید متفاوت است كه معمولا" با تب شروع و سپس ایجاد ماكول اریتماتوز و پاپول میشود. ضایعات ممكن است به غشاهای مخاطی و ارگانهای داخلی گسترش یافته و ایجاد علائم عمومی (علائم تنفسی، اسهال افسردگی ،لاغری ،سقط و گاهی مرگ ) نماید. عفونت از طریق تنفس یا پوست (مثل آبله گوسفند) وارد میشود.
گاهی اوقات ویروس توسط نیش بندپایان به صورت مكانیكی منتقل میشود (مثل آبله پرندگان و خوك). ممكن است بیماری ایجاد ضایعات عمومی كند (مثل آبله گوسفندی) یا موضعی باقی بماند (مثل آبله كاذب گاوی).
سویه های تخفیف حدت یافته ویروسهای آبله برای ایمن سازی علیه برخی عفونت ها استفاده شده اند كه مثال بارز آن ریشه كنی جهانی آبله انسانی( smallpox ) در انسان با ایمن سازی با سویه های ویروس زنده vaccinia میباشد.
ویروسهای آبله بر اساس خصوصیات بیولوژیك و فیزیكوشیمیائی آنها طبقه بندی میشوند. از لحاظ ایمونولوژیك ویروسهای آبله گاوی ، میمون و انسان( smallpox) و .... قرابت نزدیكی با ویروس واكسینیا دارند. ویروس های آبله پرندگان و ویروسهای myxoma و برخی دیگر از ویروسها مثل آبله خوكی اختصاصی گونه خاصی میباشند. در اروپا عفونت های پوستی موضعی و در برخی موارد بیماری عمومی كشنده در چیتا ، شیر و گربه های اهلی آلوده با ویروس آبله گاوی دیده شده است.
 
اهمیت بیماری:
آبله گوسفند و بز بیماریهای ویروسی بسیار واگیردار در نشخواركنندگان كوچك میباشند. این بیماریها ممكن است در نژادهای بومی در مناطق اندمیك ملایم باشند اما در حیوانات تازه وارد اغلب كشنده میباشند. در حیوانات مناطق اندمیك بیماری بیشتر زمانی رخ میدهد كه بیماری در یك دوره زمانی وجود نداشته یا حالت خاموش داشته باشد و با توسعه روشهای دامپروری و یا درگیری همزمان با دیگر بیماریها مثل PPR یا FMD   باعث شروع بیماری در آن مناطق میگردد. زیانهای اقتصادی ناشی از بیماری در اثر كاهش تولید شیر ، آسیب به كیفیت پوست و پشم و دیگر تولیدات ، سقط ،كاهش وزن ،حساس شدن دام به عفونت های تنفسی و هجوم حشرات و تلفات میباشد. بهبود ضایعات پوستی به آهستگی بوده و اسكار به صورت دائمی باقی میماند. در مطالعه ای در هند محاسبه گردید كه حدود شش سال بهبودی از یك همه گیری با تلفات حدود %49.5 طول میكشد.
آبله گوسفند و بز میتواند باعث محدود شدن تجارت و جلوگیری از توسعه صنعت دامپروری گردد و همچنین باعث جلوگیری از واردات نژادهای جدید گوسفند و بز به مناطق اندمیك شود. عامل آبله گوسفند و بز میتواند در agroterrorism استفاده شود.
اتیولوژی:
آبله گوسفند و بز از عفونت با ویروس آبله گوسفندی sheeppox virus (SPV) و goatpox virus (GPV) ناشی میشوند كه دو عضو نزدیك از جنسcapripox و در خانواده Poxviridae میباشند. این خانواده بزرگترین و پیچیده ترین ویروسها هستند اسیدنوكلئیك DNA كه اندازه آنها از 130-280 kbp متفاوت است. (جدول ذیل) اغلب سویه ها اختصاصی میزبان هستند كه آبله گوسفندی عمدتا باعث بیماری در گوسفند و آبله بزی اغلب بزها را آلوده میكند. اگرچه برخی سویه ها میتوانند بیماری جدی در هر دو گونه ایجاد كنند. ایندو ویروس براحتی از یكدیگر قابل تفریق نمی باشند.
ویروس آبله گوسفندی و بزی را نمی توان از طریق روشهای سرولوژیك(خنثی سازی سرم) از یكدیگر تفریق داد و گفته شده كه سویه های یك ویروس هستند. اكنون مطالعات ژنتیكی نشان داده كه این ویروسها متفاوت بوده اما نوتركیبی (recombinaton) میتواند بین آنها اتفاق افتد. سویه های نوتركیب معمولا" اختصاصی میانه ای به میزبان ها دارند. ایندو ویروس قرابت نزدیكی با ویروس عامل lumpy skin disease در گاو(LSDV) دارند. این ارتباط بین این سه ویروس capripoxvirus اكنون مشخص شده اما گفته میشود كه GPV و LSDV نزدیكی بیشتری دارند تا SPV و LSDV .
reservoirs           Virus type          genus
Bovines,felines,humans,rodents
Rodents
Camels
Humans
Large reservoir Cowpox
Ectromellia
Camelpox
Smallpox
vaccine orthopoxvirus
Ovines, caprines
Bovines, humans            Orf
Pseudocowpox   Parapoxvirus
Birds
Birds     Canarypoxvirus
Fowlpoxvirus      Avipoxvirus
Ovines
caprines
bovinesSheeppox
Goatpox
Lumpy skin disease         Capripoxvirus
rabbits               Leporipoxvirus
            Molluscum cantagiosum virus       Molluscipoxvirus
pigs                  Suipoxvirus
Monkeys, possible in humans       Tana virus          yatapoxvirus
جدول-خانواده ویروسهای آبله
 
گونه های درگیر:
كاپری پاكس ویروسهای گوسفند و بز عامل بیماری تنها در این دو گونه هستند. بسیاری سویه های آبله گوسفندی مخصوص گوسفند هستند و بسیاری سویه های آبله بزی مخصوص بزها میباشند اما برخی سویه های این ویروسها هر دوگونه را آلوده میكنند. عفونت تاكنون در سم داران وحشی گزارش نشده است.
 
انتشار جغرافیائی:
آبله گوسفند و بز در بخش هایی از آفریقا ، آسیا ، خاورمیانه و اكثر شبه قاره هند یافت میشود. ایندو ویروس از لحاظ انتشار جغرافیائی همانند هم هستند. در 50 سال گذشته دامنه جغرافیائی آنها عمدتا" محدود به آسیا و افریقا بوده كه از شمال آفریقا تا اكوادور و از غرب افریقا تا شرق آسیا شامل تركیه خاورمیانه مناطق جنوبی شوروی سابق میگردد. اكنون بیماری به اوگاندا (سال2000) در جنوب افریقا ویتنام (2008سال) چین تایپه(2008سال) كره (2007سال) در شرق آسیا گسترش یافته است. بیماری اخیرا" در سه كشور بعد از سالها پاك بودن دوباره رخ داده است. این كشورها شامل كنیا كه بیماری در سال 2003 مشاهده گردید كه وقوع قبلی در سال 1989 بوده و در مغولستان بعد از سی سال غیبت، بیماری در سال 2006 و در آذربایجان بعد از 13 سال در 2009 اتفاق افتاد. در جنوب اروپا و یونان چندین مورد بیماری گزارش شده كه آخرین مورد آن در سال 2007 در تركیه بوده است.
انتقال:
بیماری اغلب بوسیله روش تنفسی در زمان تماس نزدیك بین حیوانات بیمار و سالم منتقل میشوند اما از طریق غشاهای مخاطی یا خراش های پوست نیز میتوانند وارد شود. این ویروسها در بزاق ، ترشحات چشم و بینی ، شیر، ادرار ، مدفوع و همچنین در ضایعات پوست و دلمه های آن یافت میشوند. زخم ها روی غشاهای مخاطی مهم ترین منبع ویروس هستند. انتقال داخل رحمی میتواند رخ دهد و در آن شرایط بره ها می توانند با ضایعات پیشرفته متئلد شوند. انتقال ویروس از طریق منی یا جنین تاكنون مشخص نشده است.
حیوانات اغلب قبل از تشكیل آنتی بادیهای خنثی كننده كه حدود یك هفته بعد از شروع علائم بالینی اتفاق می افتد، عفونت زا میباشند. گوسفندان و بزانی كه بصورت تجربی آلوده شده اند میتوانند ویروسهای آبله را در ترشحات دهانی، چشم و بینی برای1 تا2 ماه پخش كنند اما اوج دفع ویروس در خلال دومین هفته پس از تلقیح بوده كه سپس به سرعت كاهش میبابد. حاملین مزمن آلوده دیده نشده است.
انتقال غیر مستقیم بوسیله وسایل و خوراك آلوده و دیگر اشیاء می تواند رخ دهد. ویروسهای آبله گوسفند و بزی میتوانند از طریق كود و وسایل آلوده یا انتقال مكانیكی بوسیله حشرات مثل مگس اصطبل(stomoxys calcitrans) منتقل شوند. اگرچه انتقال به روش دوم غیرمعمول است. این ویروسها میتواند برای بیش از شش ماه در اصطبل های گوسفندان آلوده عفونت زا باقی بمانند. همچنین در پشم یا مو برای سه ماه پس از آلودگی یافت میشوند و در دلمه ها برای مدت طولانی تری میمانند. عفونت زا بودن ویروس ها در دلمه ها ناشناخته است این ویروسها با آنتی بادیها كمپلكس شده و جداسازی آنها در محیط های كشت بافتی می تواند مشكل باشد.
گونه های مخزن در حیات وحش برای ویروس بیماری وجود ندارد . ویروس میتواند از حیوانات بیمار بهبود یافته تا چندین هفته دفع گردد و میتواند برای سالها در دلمه های خشك شده در دمای محیط زنده بماند. اشیاء و لوازم مربوط به بیماران نیز میتوانند به عنوان منبع نگهداری و انتشار ویروس عمل كنند.
دوره كمون:
دوره كمون از 4 تا 21 روز متفاوت است اما معمولا" 1 تا 2 هفته به طول میكشد . علایم بالینی عموما" پس از ورود ویروس بوسیله حشرات زودتر آغاز میشود نسبت به زمانی كه بوسیله آئروسل ها منتقل میشود. پس از تلقیح تجربی به داخل پوست ضایعات اولیه در محل در طی 2-4 روز تشكیل میگردد.
 
علائم بالینی:
علائم بالینی از ملایم تا شدید بسته به سن حیوان، نژاد، ایمنی و دیگر فاكتورها متفاوت است . عفونت های ناآشكار نیز اتفاق میافتد. بیماری در بره و بزغاله ها شدیدتر از بالغین است و برخی از آنها ممكن است قبل از نشان دادن علائم تلف شوند. در حیوانات مبتلا ابتدا تب بالا برای مدت زمان كوتاه رخ داده و به دنبال آن در1 تا 5 روز ضایعات پوستی تشكیل میشود كه از ماكول های اریتماتوز شروع و تشكیل پاپولهای سفت به اندازه 0.5 تا 1.5سانتی متر را میدهد.
معمولا" در فرم پاپولووزیكولار بیماری مراكز پاپولها فرورفته شده ، خاكستری مایل به سفید رنگ ، نكروتیك و معمولا بوسیله یك ناحیه پرخون احاطه میشوند. دلمه های بسیار مشخص سفت و تیره رنگ روی مناطق نكروتیك تشكیل میگردد. وزیكولها ممكن است در مراحل میانی بیماری دیده شوند اما غیر معمول هستند.
فرم غیرمعمول بیماری فرم ندولار است (stonepox) كه پاپولها به ندول تبدیل میشوند این ندولها میتوانند در درم، اپیدرم و بافت های زیرجلدی یافت شوند كه معمولا" نكروتیك و پوسته پوسته بوده كه اسكار یدون موئی را باقی میگذارند. در برخی نژاهای بزهای اروپائی ممكن است تشكیل یك شكل flat hemorrhagic از آبله بزی گردد. در این شكل پاپولها در سراسر بدن به هم پیوسته و حیوان حتما" تلف خواهد شد.
ضایعات آبله بزی تمایل به مناطق بدون مو یا كم پشم مثل زیر بغل ،پوزه، پلك ها ،گوشها، غدد پستانی و ناحیه مغابنی دارند اما در موارد شدیدتر ممكن است تمام بدن را پوشش دهند.
 
شكل1-ضایعات پوستی در آبله گوسفندی
در حیوانات با پشم زیاد ضایعات در ملامسه نسبت به معاینه ظاهری راحت تر یافت میشوند. عفونت های ملایم به راحتی تشخیص داده نمی شوند فقط تعداد ضایعات كمی ممكن است وجود داشته باشد كه اغلب اطراف گوشها یا دم میباشد. غدد لنفی سطحی معمولا" در طی یك روز از ظاهر شدن پاپولها بزرگ میشوندكه بخصوص غدد لنفی پیش كتفی قابل توجه هستند. ضایعات ممكن است روی غشاهای مخاطی و ارگانهای داخلی شكل بگیرند كه باعث علایم عمومی شوند. در برخی بیماران این علائم ممكن است 1-2 روز قبل از شروع ضایعات پوستی باشند.
ضایعات در دهان، منخرین ،چشم ها یا پلك ها میتوانند باعث ریزش بزاق یا بی اشتهائی شده و همچنین التهاب بینی، التهاب ملتحمه یا بلفاریت همراه با ترشحات موكوپرولان شوند. غشاهای درگیر ممكن است نكروزه و زخم یا پوسته پوسته شوند. حیوانات با ضایعات ریوی علائم تنفسی مثل سرفه، ترشحات بینی و سختی تنفس را نشان میدهند.
 
                                       شكل 2-آبله گوسفندی: ضایعات روی پوزه و لبها
ندولها در روده ها میتوانند باعث اسهال شوند. افسردگی و لاغری مفرط ممكن است در برخی بیماران دیده شوند.سقط جنین میتواند رخ دهد اما معمول نیست.
برخی نژادهای گوسفند قبل از تشكیل ضایعات پوستی ، از فرم حاد بیماری تلف میشوند. بهبودی ضایعات آبله بزی میتواند تا چند هفته طول بكشد و ممكن است اسكار دائمی در پوست باقی بماند در خلال بهبودی ،دامها به هجوم پشه ها حساس هستند.
عفونت های ثانویه باكتریال شامل ذات الریه معمول هستند و مرگ میتوان در خلال هریك از مراحل بیماری رخ دهد. در درگیری شدید حیوان ، بهبودی ممكن است آهسته باشد.
حساسیت حیوان بستگی به چند عامل دارد:
•           نژاد: برخی نژادها حساسیت بیشتری از دیگران به كاپری پاكس ویروس ها دارند.
•           جنس: احتمالا" به علت فیزیولوژی بدن، ماده ها حساسیت بیشتری از نرها دارند.
•           سن: حیوانات جوان از بالغین حساسترند.
•           شرایط مدیریتی : انگلها ،سوء تغذیه، خستگی و فرسودگی كوچ باعث حساس شدن حیوان میگردند.
•           تراكم جمعیتی: بیماری معمولا" در نقاطی كه تماس كمتری بین حیوانات وجود دارد كمتر میباشد.
ضایعات پس از مرگ بیماری:
پوست معمولا" دارای ماكول، پاپول و/ یا ضایعات نكروتیك و دلمه بوده كه بوسیله مناطقی از ادم، خونریزی و پرخونی احاطه شده اند. پاپولها به درم و اپیدرم وارد شده و در موارد شدید ممكن است به عضلات هم گسترش یابند. ضایعات پوستی ممكن است در نكروپسی به خوبی حیوان زنده آشكار نباشند. غشاهای مخاطی چشم ها، بینی، دهان، فرج و غلاف آلت تناسلی ممكن است نكروتیك یا زخمی شده باشند.
ریه ها اغلب دارای مناطق پرخون و ادماتوز یا گوشتی شده بوده و ندولهای خاكستری یا سفید محكم دارند. این ندولها در ریه ها میتوانند تا 5 سانتی متر قطر داشته باشند و اغلب در لوب های دیافراگمی دیده میشوند. در مراحل اولیه بیماری ممكن است مثل نقاط قرمز (red spots) دیده شوند.
 
شكل3- آبله گوسفندی: ندولهای قرمز مایل به سفید در ریه ها
 پاپولها یا پاپولهای زخمی شده در مخاط شیردان معمول هستند و ممكن است در شكمبه، روده بزرگ ،حلق، نای و مری نیز یافت شوند. كانونهای مجزای رنگ پریده و زیر كپسولی (با قطر حدود 2 سانتی متر) گاهی در سطح كلیه ها ،كبد و بیضه ها دیده میشوند. غدد لنفی در سرتاسر بدن معمولا" بزرگ و ادماتوز بوده و ممكن است پرخون و دارای خونریزی باشند.
میزان واگیری و تلفات:
تلفات و واگیری بیماری بستگی به نژاد، سن، وضعیت سلامتی حیوان، ایمنی به ویروس آبله (مواجهه قبلی با ویروس) و سویه ویروس دارد. عفونت های ملایم به طور معمول در نژادهای بومی در مناطق اندمیك دیده میشوند اما بیماری شدید اغلب در حیوانات جوان و دچار استرس شده و حیوانات درگیر با عفونت های همزمان یا حیواناتی كه از مناطقی كه در آن آبله چند وقتی رخ نداده است دیده میشود.
میزان تلفات گزارش شده در نژادهای بومی در مناطق آندمیك از 1 تا 75 درصد یا بیشتر متفاوت است اگرچه میزان تلفات اغلب كمتر از 10 درصد است .تلفات نزدیك به 100 درصد در حیوانات جوان گزارش شده است. در نژادهای وارداتی گوسفند و بز معمولا" زمانی كه به مناطق آندمیك وارد شوند بیماری شدید رخ میدهد. میزان واگیری و تلفات در حیوانات تازه وارد میتواند تا 100% در گله های بسیار حساس برسد.
تفاوت های فصلی در وقوع آبله بزی و گوسفندی بستگی به منطقه و آب و هوای آن و نوع سیستم پرورشی وجود دارد كه ارتباط با تماس نزدیك بین حیوانات در فصول سرد و كمبودهای تغذیه ای دارد. در آسیا بیشترین وقوع بیماری از نوامبر تا مارچ میباشد.
تشخیص بیماری:
       تشخیص بالینی: در حیوانات تب دار دارای ضایعات پوستی تمام ضخامت با بزرگی غدد لنفی به بیماری آبله مشكوك میشویم.سختی تنفس ، التهاب ملتحمه ، ترشحات بینی و دیگر علایم ممكن است دیده شوند.میزان تلفات در حیوانات جدید كه وارد مناطق اندمیك میشوند بالاست. اگرچه آبله گوسفند و بز در حیوانات حساس براحتی قابل تشخیص است ولی در حیوانات بومی بسیار مشكل میباشد.
     تشخیص تفریقی: تاریخچه حیوانات درگیر، مكان جغرافیائی و تركیب علائم بیماری میتواند به تشخیص تفریقی از دیگر بیماریها كمك كند كه تفریق از بیماریهای ذیل صورت میگیرد:
•           اكتیمای واگیر
•           زبان آبی
•           طاعون نشخواركنندگان كوچك
•           درماتوفیلوزیس و استرپتوتریكوزیس
•           كچلی (mange ) مثل جرب پزروپتیك و sheep scab
•           حسیاسیت به نور
•           ذات الریه انگلی
•           ضایعات ناشی از گزش حشرات
•           لنفادنیت كازئوس
        تست های آزمایشگاهی: آبله گوسفند و بز را میتوان با میكروسكوپ الكترونی تشخص داد زیرا مرفولوژی ذرات ویروس اختصاصی است. كاپری پاكس ویروسها را میتوان از ویروسهای آبله كه ایجاد ضایعه در نشخواركنندگان كوچك میكنند تفریق داد. هیستوپاتولوژی هم كمك كننده است. تشخیص قطعی با جداسازی ویروس عامل آن صورت میگیرد. ویروسهای آبله بزی و گوسفندی را میتوان در كشت سلولی بیضه بره و كلیه گوسفند یا بز و دیگر رده های سلولی گوسفند و بز یا گاو(حساسیت كمتر) جدا كرد.
ویروسهای آبله را در سطح جنس میتوان بوسیله رنگ آمیزی ایمونوفلورسانس یا ایمونوپراكسیداز و روشهای تشخیص اسدنوكلئیك و دیگر تكنیك ها تشخیص داد. گاهی اوقات این ویروسها میتوانند با تلقیح به گوسفند یا بز جداسازی شوند. روش PCR میتواند ژنوم كاپری پاكس ویروسها را در نمونه های بافتی یا كشت ها مشخص كند اما نمی تواند نوع بزی یا گوسفندی را تفریق كند. ولی اگر با روشrestriction fragment lenggth polymorphism assay (RFLP) همراه شود قابل تفریق است. نوتركیبی بین ویروسهای آبله بزی و گوسفندی میتواند شناسائی ویروس را دشوار سازد.آنتی ژنهای ویروس را میتوان بوسیله AGID یا الایزا و ..... در بافت ها مشخص كرد.
در تست AGID واكنش متقاطع بین ویروسهای آبله گوسفند و بز با پاراپوكس ویروسها رخ میدهد كه این دو گرو بوسیله میكروسكوپ الكترونی قابل تشخیص هستند. در روشهای سرولوژی( از قبیل خنثی سازی ویروس ، AGID ، فلورسنت آنتی بادی غیرمستقیم ، الایزا و immuno blotting ) میتوان ویروسهای آبله را مشخص كرد اما نوع بزی یا گوسفندی قابل تفریق نیستند. آنتی بادی علیه ویروسهای آبله گوسفند و بز یك هفته پس از ظهور ضایعات پوستی یافت میشوند. خنثی سازی ویروس اختصاصی ترین تست سرولوژیك است اما برای تشخیص عفونت در تمام حیوانات به اندازه كافی حساس نیست. واكنش های متقاطع با دیگر ویروسها در تست های فلورسنت آنتی بادی و AGID رخ میدهد.
نمونه گیری:
در حیوانات زنده بیوپسی از ضایعات پوستی تمام ضخامت برای جداسازی ویروس و تشخیص آنتی بادی اخذ میگردد. نمونه گیری در یك هفته اول پس از شروع علائم انجام گیرد. ویروسهای آبله گوسفند و بزی در مایعات وزیكولی ، دلمه ها ، تراشه های ضایعات پوستی ، در آسپیره كردن غدد لنفی و خون (جمع آوری شده در هپارین یا EDTA) یافت میشوند. در كالبدگشائی نمونه ها باید از ضایعات پوستی ،غدد لنفی و ضایعات ریه ها اخذ گردد. نمونه های اضافی برای بافت شناسی از پوست، طحال ،شكمبه، نای ،ریه ها و دیگر بافت های درگیر اخذ گردد.
PCR میتواند این ویروسها را در خون ،سواپهای دهان یا بینی، دلمه ها ، ضایعات پوستی و نمونه های بافتی مشخص كند. آنتی بادیهای خنثی كننده می توانند با جداسازی ویروس و برخی تست های تشخیص آنتی ژن تداخل كنند نمونه ها برای این تست ها باید در هفته اول بیماری اخذ گردند. نمونه ها برای PCR می توانند بعد از تشكیل آنتی بادیهای خنثی كننده اخذ گردد. برای سرولوژی نمونه های زوج اخذ میگردد. نمونه ها برای جداسازی ویروس باید در اسرع وقت به آزمایشگاه ارسال شوند. اینها در در شرایط سرد و در یخچال و یا همراه یخ خشك حمل میشوند.اگر این نمونه ها باید بدون یخچال فواصل زیادی را طی كنند گلیسرول (10%) میتواند اضافه شود. نمونه های بافتی باید به اندازه كافی بزرگ بوده كه محیط كشت نتواند به مركز بافت نفوذ كرده و ویروسها را در آن تخریب كند.
 
درمان:
درمانی برای آبله گوسفند وبز وجود ندارد. پمادهای ضدعفونی كننده میتوانند برای جلوگیری از عفونت های ثانویه برای زخم ها استفاده شوند درمان آنتی بیوتیكی نیز استفاده میشود.
كنترل:
این ویروسها اغلب از طریق حیوانات آلوده وارد گله میشوند اما كود و وسایل و محصولات دامی مثل پشم هم میتوانند باعث انتشار بیماری شوند. كنترل همه گیری بوسیله قرنطینه ،كنترل تردد و كاهش تراكم حیوانات آلوده و در معرض خطر ، تمیز و ضدعفونی كردن وسایل و فارم ها انجام میشود. حیوانات بیمار باید فورا" جدا شده و اصطبل ها باید تمیز و ضدعفونی گردند و حیوانات اطراف ناحیه درگیر سریعا" واكسینه شوند. در مناطقی كه این بیماریها بطور متناوب رخ میدهند موثرترین روش كنترل بیماری واكسیناسیون سالیانه میباشد. اگر بیماری در یك ناحیه به طور گسترده پراكنده شده است واكسیناسیون دسته جمعی و سپس توقف واكسیناسیون و كنترل جابجائی حیوانات می تواند استراتژی خوبی برای كنترل این بیماریها باشد.از بین بردن تلفات بسیار مهم است كه اغلب روش سوزاندن یا دفن بهداشتی استفاده میشود. این ویروسها بیش از 6 ماه در آغل تمیز نشده و چند ماه در دلمه های خشكیده روی پوست و پشم و مو باقی میمانند. این ویروسها به خشكی مقاوم هستند و میتوانند در چرخه انجماد و گرم كردن زنده بمانند اگرچه عفونت زائی آنها ممكن است كاهش یابد.در انتشار گسترده بیماری واكسیناسیون میتواند انجام گیرد. در دمای 56 درجه سانتیگراد برای دو ساعت و در 65 درجه در 30 دقیقه تخریب میشوند. حساسیت به گرما ممكن است بین سویه های آبله بزی و گوسفندی متفاوت باشد 56 درجه ممكن است در یك ساعت برخی سویه ها را غیرفعال كند اما بطور موثری تیتر دیگران را كاهش ندهد.
این ویروسها عموما" به اتر(20%) فرمالین و كلروفرم حساس هستند اگرچه در مطالعاتی كه در دهه 1940 انجام شد برخی سویه ها به اتر مقاوم بودند. همچنین به هیپوكلریت سدیم ،دترژنت ها كه شامل حلالهای چربی هستند، اسید هیدركلریك(2% برای 15 دقیقه)، اسید سولفوریك(2% برای 15 دقیقه) و فنل حساس هستند.
ایمنی خوب و واكسیناسیون برای كنترل آبله گوسفند و بزی در مناطق اندمیك كاربرد دارد در این مناطق حیوانات جدید باید حداقل 21 روز قبل از ورود به گله قرنطینه شوند. گله های آلوده و حیوانات بیمار باید حداقل تا 45 روز بعد از بهبود علائم بالینی بیماری جدا شوند. و از انتقال دام ها از مناطق آلوده به مناطق عاری از بیماری ممانعت كرد. انتقال تولیدات دامی از قبیل گوشت، پشم مو و پوست از مناطق آلوده نیز باید كنترل گردد .در برخی همه گیری ها میتوان گله آلوده را كشتار نمود.
سلامت عمومی :
شواهدی از انتقال بیماری آبله گوسفند و بزی به انسان در دست نیست. در دو مورد انتقال آلودگی به انسان گزارش شده كه بر اساس علائم بالینی بوده است و قابل اعتماد نمی باشند.

 
گردآوری و تهیه: دكترمحمد یزدانبخش

   


نظرات()

وبلاگ دامپزشک

کاملترین بانک مقالات فارسی دامپزشکی