تبلیغات
وبلاگ دامپزشک - بانک مقالات دامپزشکی - مشمشه« Glanders»

نامهای معمول بیماری مشمشه شامل equinia(اكوئینیا) ، malleus(مالئوس) و droes(دروس) می باشد ، دو فرم از این بیماری وجود دارد : زمانیكه لیژن ها بزرگ و بطور عمده در سوراخهای بینی ، عقده های زیرفكی و ریه ها مشاهده می شود glanders (مشمشه) نامیده می شود و هنگامیكه لیژن ها بر سطح اندامهای حركتی یا بدن باشد farcy نامیده می شوند .


ارگانیزم عامل بیماری :
بیماری مشمشه توسط باكتری بورخولدریا مالئی ایجاد می شود، این باكتری در گذشته نامهای دیگری نیز داشته است این نامها شامل سودوموناس مالئی ، مالئومایسس مالئی و اكتینومایسس مالئی می باشد . عامل بیماری یك باسیل گرم منفی است و بطور اولیه در بدن میزبانان عفونی موجود است و برای ماهها ممكن است در محیط گرم و مرطوب باقی بماند . عامل بیماری در محیط كشت بصورت میله های بلند و باریكی می باشد كه می تواند پس از رنگ آمیزی به دلیل گرانولهای انتهایی دوقطبی یا شبیه سنجاق قفلی دیده شود، باكتری می تواند در مقابل خشكی برای 3-2هفته مقاومت نماید اما بوسیله نور خورشید و درجه حرارت بالا از بین می رود . این ارگانیزم قرابت نزدیكی با باكتری بورخولدریا سودومالئی كه عامل بیماری میلوئیدوسیس می باشد دارد و در برخی از كیسها از نظر سرولوژیكی قابل تشخیص نمی باشد.همسانی ژنتیكی بین این دوارگانیزم زیاد است و به همین دلیل بسیاری آنها را بیوتایپ یا ایزوتایپ منظور می نمایند.
تاریخچه :
نخستین گزارش بیماری مشمشه در قرن سوم توسط ارسطو توصیف گردیده است ، در سال 1664 مشمشه بعنوان یك ارگانیزم مسری به رسمیت شناخته شد و در سال 1830 ماهیت بالقوه زئونوز بودن آن مورد ظن قرار گرفت . در اواخر دهه 1800 تست مالئین برای تشخیص بیماری ابداع گردید در پایان قرن در ایالت متحده ، كانادا و بریتانیا برنامه های كنترلی بیماری اتخاذ گردید، در جنگ جهانی اول اعتقاد بر این بود كه عامل بیماری عمدا برای آلوده كردن تعداد زیادی از اسب ها و قاطرها در جبهه شرقی پخش شده است .
این بیماری نیروهای نظامی و كاروان توپخانه را به دلیل وابستگی به اسب و قاطر بشدت متاثر ساخت، موارد انسانی مشمشه نیز در روسیه طی جنگ اول جهانی و بعد از آن افزایش یافت و بیماری بطور گسترده در بین اسب ها ، نظامیان و زندانیان جنگی ژاپن در طی جنگ جهانی دوم گسترش یافت . ایالات متحده نیز در طی سالهای 44-1943 مشمشه را بعنوان یك سلاح بیولوژیك مورد مطالعه قرار داد اما آن را تسلیحاتی ندانست . اعتقاد بر این است اتحاد جماهیر شوروی نیز پس از جنگ دوم جهانی علاقمند به B.mallei بعنوان اسلحه بالقوه بیولوژیك بوده است ، بیماری مشمشه از ایالات متحده در سال 1930 از حیوانات اهلی حذف شد، 6 مورد ابتلای مشمشه در سال 1945 در میان كاركنان آزمایشگاه سلاحهای بیولوژیك در كمپ دتریك مرینلند رخ داد .یك مورد جدیدتر ابتلا انسان به مشمشه در یكی از كاركنان آزمایشگاه در سال 2000 رخ داد ، یك میكروبیولوژیست از موسسه تحقیقـات پزشكی عفونــی ارتش آمریكا در ماه
مارس 2000 به بیماری مشمشه مبتلا شد، علائم بیماری در او بصورت تب و یك توده زیر بغل چپ او بروز نمود، با این وجود كه او درمان تهاجمی آنتی بیوتیكی دریافت می نمود توده های كبد و طحال متعدد و دیسترس تنفسی در او مشاهده گردید، با ادامه درمان آنتی بیوتیكی او نهایتا بهبود یافت، تشخیص موارد ابتلای مشمشه دیگری تا دو ماه دیگر انجام نشد، البته موارد مشكوكی ناشی از سابقه كار گزارش می گردید. در حال حاضر با وجود گسترش و بهبود سطح بهره وری آزمایشگاه ، مشمشه تنها بصورت یك بیماری تك گیر در انـسان هــا درآمده است و هیچ مورد اپیدمی از انسان تاكنون گزارش نشده است . از طریق تماس مستقیم با حیوانات آلوده مشمشه به انسان انتقال می یابد ، باكتری از طریق پوست پاره و زخمی و از طریق سطوح موكوسی چشم ها ، بینی و دهان به بدن وارد می شود، باكتری همچنین می تواند از طریق استنشاق مواد و ذرات عفونی نیز وارد بدن شود، مواردی از انتقال انسان به انسان نیز گزارش شده است، با این حال موارد بیماری روده ای در انسان گزارش نگردیده است ، مشمشه به اسبداران بعنوان یك بیماری نهفته و پنهان در حیوانات آلوده معرف شده است .
انتقال :
بلع ارگانیزم عمده ترین راه ورود عفونت است، شواهد تجربی حاكی از آن است كه استنشاق ارگانیزم احتمال كمتری در كیسهای تیپیك بیماری دارد، در نتیجه ورود بیماری از طریق غشاهای موكوسی یا پوست میسر است اما از اهمیت كمتری در انتشار بیماری برخوردار است . تماس نزدیك بین حیوانات به تنهایی معمولا باعث انتقال بیماری نمی شود اما اگر حیوانات تغذیه و آب مشترك داشته باشند انتقال تسهیل می یابد .
اپیدمیولوژی :
بیماری مشمشه در بخشهایی از آسیا ، آفریقا ، خاورمیانه و آسیا و احتمالا كشورهای بالكان ، جمهوری های سابق شوروی ، مكزیك و آمریكای مركزی و جنوبی شایع است . وقوع واكنش متقاطع در تستهای سرولوژیكی با میلیئیدوسیس (بورخولدریا سودومالئی) به احتمال زیاد باعث به هم ریختن تخمین شیوع جهانی بیماری گردیده است، اگرچه در گذشته مشمشه بیماری گسترده ای در جهان بوده است ،از بسیاری از كشورهای جهان بوسیله برنامه های تست و كشتار ریشه كن گردیده است (eradicated) . مشمشه در درجه اول یك بیماری مسری بویژه در اسبها ، الاغها و قاطرهاست . الاغها و قاطرها به احتمال زیاد فرم حاد بیماری را تجربه می كنند و اسبها معمولا بیشتر به فرم مزمن مبتلا می شوند گوشتخواران نیز اگر گوشت آلوده مصرف نمایند حساس هستند .
میزبانان بیماری :
به نظر می رسد گربه ها در مقایسه با سگها مستعدتر باشند، چندین حیوان آزمایشگاهی نیز به عفونت مستعد می باشند از جمله همستر و خوكچه هندی ، همچنین انسان ها به عفونت حساس هستند . خوك و گاو مقاوم هستند اما بزها می توانند آلوده شوند . انسانهایی كه در معرض آلودگی شغلی هستند در ریسك بالایی از عفونت قرار دارند، این افراد شامل دامپزشكان ، مهتران ، سواركاران ، قصابان و كاركنان آزمایشگاه و همچنین كسانی كه در ارتباط نزدیك با اسبها هستند می باشند . چهار فرم بیماری مشمشه در انسانها مشاهده می شود : فرم جلدی موضعی ، فرم ریوی ، فرم سپتسمیك ،‌و فرم مزمن .
بیماری در انسان :
نشانه های عمومی بیماری شامل تب ، درد عضلانی ، درد سینه ، سفتی عضلانی و سردرد گاهی اوقات ریزش اشك از چشم ها ، ترس از نور و اسهال می باشد ،‌در صورت عدم درمان ریت مرگ و میر95% در كلیه فرمهای مشمشه است .
در فرم جلدی مشمشه یك عفونت موضعی با ارتیما و زخم طی یك تا 5 روز در محلی كه باكتری وارد بدن می شود ایجاد می گردد ، تورم غدد لنفاوی و ندولهای التهابی ممكن است همچنین رخ دهد . عفونت غشاهای موكوسی در چشمها ، بینی و مجاری تنفسی رخ می دهد و باعث افزایش تولید موكوس در نواحی متاثر و زخمهای محل تماس می گردد، ندولها ضایعات ناشی از عفونت می باشند، آنها عموما در مسیر عروق لنفی ظاهر می شوند و در فرم زخمی اگزوداتیو مقدار زیادی اگزودای عفونی خارج می شود .
فرم ریوی از استنشاق آئروسلهای حاوی باكتری یا از طریق انتقال خونی رخ می دهد، مدت زمان دوره كمون در این فرم 10 تا 14 روز می باشد، نومونیا ، آبسه های ریوی و ترشحات پرده جنب نیز می تواند رخ می دهد ، انجام رادیوگرافی از قفسه سینه عفونت موضعی در لبهای ریوی را نشان خواهد داد . دوره كمون فرم سپتیك از 7 تا 10 روز می باشد، این فرم هنگامی كه باكتری وارد جریان خون در مقادیر زیاد می شود رخ می دهد .فرم سپتسمیك می تواند بصورت مستقل رخ دهد و یا ناشی از فرمهای جلدی یا ریوی باشد، آن همچنین می تواند فرمهای جلدی و ریوی را ایجاد نماید، نشانه ها شامل تب بالا ، لرز ، درد عضلانی ، درد قفسه سینه و راشـهای پوستی
می باشد ،تاكی كاردی ، یرقان ، ترس از نور ، ریزش اشك و اسهال نیز می تواند رخ دهد . میزان مرگ و میر ناشی از آن 60% حتی در صورت درمان آنتی بیوتیكی است و مرگ تنها در عرض چند روز می تواند رخ دهد . فرم مزمن مشمشه تحت عنوان farcy نامیده می شود، این فرم ایجاد چندین آبسه در ماهیچه های بازوها و ساق پاها و یا در طحال ، كبد و مفاصل می نماید . در این فرم میزان مرگ و میر 60% حتی در صورت درمان می باشد و امكان عود بیماری نیز وجود دارد . بیماری در انسان ممكن است با انواع دیگری از بیماریها اشتباه گرفته شود، بیماریهایی از جمله تب حصبه(تیفوئید) سل ، سفلیس ، ارزیپلاس ، لنفانژیت ، پایمیا ، یایس(yaws) و میلیئیدوسیس .
مشمشه در آزمایشگاه بوسیله جداسازی باكتری تشخیص داده می شود ،كشت و رنگ آمیزی گرم از خون ، ادرار و زخمهای پوستی می تواند انجام شود .
كشتهای خون در هر حال عموما مفید نمی باشند و معمولا تا زمانیكه بیمار در معرض مرگ قرار می گیرد منفی هستند . در رنگ آمیزی گرم ممكن است كوكوباسیلهای گرم منفی مشاهده شود ،هنگامیكه با متیلن بلو رنگ آمیزی شود و ایمنی رعایت گردد مواد مغذی موجود در meat agar به علاوه 5%-اگلوكز می تواند رشد باكتری را تسهیل نماید . آگلوتیناسیون تست ممكن است پس از 10-7 روز مثبت شود، اما یك تیتر زمینه ای بالا یافته شده در نمونه سرم نرمال تفسیر را دشوار می سازد .
كمپلمان فیكسشین تست بیشتر اختصاصی است و برای موارد مثبت مشمشه در نظر گرفته می شود، اگر تیتر مساوی یا بزرگتر از 20/1 باشد یك رادیوگرافی از سینه شاید برونكونومونیای دو طرفه ، ندولهای ارزنی ، سگمنته شدن و ایجاد حفره را نشان دهد . اطلاعات معدودی در خصوص درمان آنتی بیوتیكی مشمشه وجود دارد چرا كه تا زمانی كه آنتی بیوتیك وجود دارد بیماری بمقدار زیادی نهفته می شود . درمان طولانی مدت ممكن است مورد نیاز باشد : بالغ بر 12 ماه برای فرم چركی ریوی . در حال حاضر پروفیلاكسی پیش و پس از در معرض قرار گرفتن بیماری در دسترس نمی باشد، همچنین برای فرم مشمشه انسانی واكسنی وجود ندارد .
بیماری مشمشه در حیوانات :
فرمهای بیماری در حیوانات بطور واضحی مانند انسانها قابل تفریق نمی باشد و ممكن است بطور همزمان رخ دهد . عفونت های مزمن با پیشرفت آهسته متداولتر از فرم حاد بیماری مشمشه می باشد فرم حاد بیماری (متداولتر در الاغها و قاطرها در مقایسه با اسبها) بطور تیپیك به مرگ منتهی می شود ، در طی مدت زمان یك هفته ، فرم حاد ، مزمن و نهفته بیماری در اسبها ، الاغها و قاطرها دیده می شود، علائم كلینیكی فرم حاد بیماری كه (فرم نازال نیز نامیده می شود) ممكن است شامل یك تب بالا ، سرفه ، تنگی نفس ، ترشحات ضخیم و عمیق بینی باشد . زخمها بسرعت در حال گسترش بر روی مخاط بینی می باشند . زخمهای شفا یافته ستاره ای شكل می شوند، لنف نودهای تحت فكی معمولا متورم و دردناكند و عروق لنفاوی صورت ممكن است ضخیم شوند . عفونت های پوستی ثانویه بهمراه ندولها ، زخمها و آبسه ها ممكن است مشاهده شود، حیوانات متاثر معمولا طی یك تا دو هفته تلف می شوند . فرم مزمن بیماری كه ممكن است شامل فرم جلدی و ریوی باشد بطور مرموز و پنهانی توسعه می یابد، نشانه ها ممكن است شامل سرفه ، ضعف ، كاهش وزن و تب متناوب باشد یك ترشح چركی از بینی اغلب فقط از یك سوراخها نیز رخ می دهد، سایر نشانه ها ممكن است شامل زخمها و ندولهای بر روی موكوس بینی ، تورم لنف نودولهای تحت فكی ، بزرگ شدن مزمن و سفتی لنف نودها ، تورم مفاصل و ادم دردناك ساقهای پا باشند، پوست ممكن است حاوی ندول ، بویژه بر روی ساقهای پا باشد كه در صورت پاره شدن ایجاد زخم می نماید . این فرم به آرامی پیشرفت می كند و ممكن است كشنده باشد، در فرم نهفــته بیماری ممكن است علائم كمی از ترشحات بینی و گاهگاهی سختی تنفس مشاهده شود، ضایعات ممكن است تنها در ریه ها یافت شوند ،همچنین ممكن است ضایعات در كبد یا طحال و در حیوانات نر ایجاد اركیت گلاندولار نیز از ضایعات شایع است . مشمشمه می تواند به كمك جداسازی باكتریولوژیك B.mallei از ضایعات پوست و نمونه خون تشخیص داده شود .
تلقیح به خوكچه های هندی ، تست مالئین ، سرولوژی همچنین می تواند استفاده شود، در تست مالئیناسیون یك واكنش مثبت بصورت تورم چشمها 1 تا 2 روز بعد از تزریق بین جلدی (Intrapalpebral) بخشی از پروتئین B.mallei رخ می دهد و یا بصورت تورم ملتحمه پس از تجویز قطره های چشمی دیده می شود، این تست شبیه تست توبركولیناسیون می باشد . انواعی از تستهای سرولوژیك وجود دارند شامل كمپلمان فیكسشین تست ، الایزا ، هم آگلوتیناسیون غیر مستقیم ، كانترایمونوالكتروفورسیس و ایمونوفلورسانس . دقیق ترین و قابل اعتمادترین تست در اسبها تست تثبیت مكمل و الایزاست،تست های اگلوتیناسیون برای اسبهای مبتلا به بیماری مزمن مشمشه و حیواناتی در شرایط ضعیف بدنی می باشند غیرقابل اعتماد هستند، تستهای ثبوت مكمل نمی توانند در خر یا قاطر استفاده شوند . آنتی بیوتیكها ممكن است موثر باشند اما درمان بطور كلی توصیه نمی شود چرا كه در طی درمان عفونت می تواند به انسانها و سایر حیوانات گسترش یابد و همچنین درمان حیوانات ممكن است آنها را تبدیل به حاملان بدون علامت نماید، در كشورهایی كه مشمشه بصورت اندمیك در حیوانات وجود دارد پیشگیری از این بیماری در انسانها شامل شناسایی و از بین بردن عفونت در جمعیت های حیوانی است . ایمنی زیستی سطح 3 برای كاركنان آزمایشگاه برای كار با مشمشه مورد نیاز است، دامپزشكان فیلدی و پاتولوژیست های دامپزشكی باید احتیاطهای جدی را برای پیشگیری از انتقال عفونت از راه پوست یا تنفس در طی معاینات بالینی و اقدامات كالبدگشایی از كیسهای مشكوك انجام دهند، لباسهای محافظ كافی شامل دستكش ها و ماسكهای صورت نیز می بایست مورد استفاده قرار گیرد، پیشگیری در حیوانات شامل جداسازی و تشخیص سریع و انجام قرنطینه زود هنگام می باشد، مشــمشه می باید

سریعا به سرویس های دامپزشكی اطلاع رسانی شود، واكسنی برای این بیماری برای انسانها و حیوانات موجود نمی باشد، مشمشه دارای ویژگیهایی است كه آن را بطور بالقوه جهت سلاحهای بیولوژیك و بیوتروریسم مستعد می سازد ، از آن جمله مقدار بسیار كمی از ارگانیزم برای ایجاد بیماری مورد نیاز است و ارگانیزم به آسانی تولید می شود، در سال 1980 اتحاد جماهیر شوروی بیش از 2000 تن عامل خشك مشمشه را تولید كرد ، هنگامیكه باكتری بصورت آئروسل استنشاق می شود بیماری می تواند میزان مرگ و میر بالایی داشته باشد، علاوه بر این تشخیص و درمان بیماری مشمشه بعلت فقدان معلومات و دانش در خصوص آن پیچیده است، بیمارانی كه بهبود می یابند ایمنی محافظ مناسبی ندارند و در نتیجه عامل می تواند مجددا عود كند .

Refrence :The site center for Food security & public Health
منبع: مترجم و گردآورنده : دكتر صدیقه كاظمی نیا

   


نظرات()

وبلاگ دامپزشک

کاملترین بانک مقالات فارسی دامپزشکی