تبلیغات
وبلاگ دامپزشک - بانک مقالات دامپزشکی - اندومتریت

وضعیت طبیعی كدام است؟ 
پس از زایمان رحم باید خود را بازسازی كند تا برای آبستنی بعدی آماده شود. این مرحله جمع شدن نام دارد و شامل دفع بافت ها و انقباض گردن رحم و شاخ های آن به اندازه كمتر از ۵ سانتی متر می باشد. در گاوهای سالم این جمع شدن سه تا چهار هفته به طول می انجامد. شما بازسازی میكروسكوپیك را حدوداً ۶ هفته پس از زایمان خواهید داشت. در همین زمان مغز و تخمدان ها باید دوره های فحلی معمول را دوباره ایجاد كنند به این دلیل است كه دوره انتظار اختیاری برای جفت گیری حداقل حدود ۵۰ روز به طول می انجامد.

بسیارمهم است كه بدانیم ترشح بافت ها و مایعات از رحم برای دو تا سه هفته پس اززایش طبیعی است درطول این مدت ترشحات باید از حالت رقیق (آبكی) و خونی به موكوسی غلیظ تر، سفید تا شفاف تغییر كند.الزاماً تمام گاوها در هفته های اول پس از زایش دچار آلودگی باكتریایی رحم می شوند.

با این حال پاك شدن یا نشدن یك گاو از این باكتری ها و جمع شدن موفق رحم به میزان زیادی بستگی به عمل سیستم ایمنی در دوره انتقال دارد.گاوهای مورد نظر ما آنهایی هستند كه نتوانسته اند باكتری ها را از رحم خود طی سه هفته پاك كنند. اگر گاو در حد انتظارخوراك مصرف می كند و شیر می دهد بسیار مشكل یا غیر ممكن است كه گاوهای سالم را از انها كه دچار آندومتریت می شوند (التهاب ۲۱ روز یا بیشتر پس از زایش )،تشخیص داد.گاوهای مبتلا به آندومتریت عفونت های دارند كه بیش از ۳ هفته پس از زایش ادامه دارد و سبب التهاب لوله های رحم و گاهی گردن می شود چرك ممكن است از طریق گردن رحم به خارج دفع شود. آندومتریت رحم را تبدیل به محیط نامناسبی برای جنین كرده و همچنین ممكن است عمل تخمدان را تحت تاثیر قرار دهد.در نتیجه احتمال آبستنی كاهش می یابد.

گاوهای دچار آندومتریت ظاهراً مریض نیستند و تب ندارند. انها ازآندومتریت نمی میرند و تولید شیر آنها تحت تاثیر قرارنمی گیرد. اثرآن به طوركامل روی باروری است. براین اساس شما باید گاوهایی را كه دارای باروری ضعیف هستند پیدا كنید.درمان باید این امكان را به انها بدهد تا نسبت به عدم درمان زودتر آبستن شوند.

نكاتی جهت پیشگیری از آندومتریت

جیره انتظار زایش را براساس نیازهای مندرج در NRC (۲۰۰۱) حداقل برای سه هفته تغذیه كنید. این جیره خصوصاً باید حاوی ppm ۳/۰ سلنیوم و ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد بین اللمللی ویتامین E برای هر گاو در روز باشد.

در گروه قبل از زایش (مخلوط تلیسه و گاو) متوسط ماده خشك دریافتی برای هر راس در روز باید ۳/۱۱ كیلو گرم یا بیشتر باشد.

حداقل ۶۰ سانتی متر آخور برای هر گاو در نظر بگیرید.

زایمان با امتیاز بدنی ۵/۳ انجام شود

تراكم را كاهش دهید(حداقل ۳/۹ متر مربع بستر معمولی برای هر گاو یا تراكم كمتراز ۱۰۰ درصد در فری استال ها).

امكان دسترسی نامحدود به آب تمیز را فراهم کنید.

مدیریت زایمان نقش بسیار مهمی در عملکرد تناسلی گاوهای شیری دارد. فرآیند بازگشت رحم به حالت طبیعی درگاوهای شیری میتواند، توسط میکرواورگانیسمهای پاتوژنی که از طریق واژن به رحم میرسند دچار اختلال شود.

معمو لاً نفوذ میکرواورگانیسمهای پاتوژن در اثر شرایط بهداشتی ضعیف و نامناسب در فرآیند زایمان یا تلقیح مصنوعی رخ داده که با تضعیف سیستم ایمنی و آسیب بافتی و تخریب آن همراه است که معمولا گاوهای مبتلا به عفونتهای رحمی از پیش، دچارسختزایی، جفت ماندگی، دوقلوزایی، مردهزایی یا اختلالات متابولیکی بوده اند.

بطور معمول آلودگیهای باکتریایی بعد از زایمان در رحم مشاهده میشود که به خودی خود باعث اختلالات آناتومیکی یا هیستولوژیکی مجرای دستگاه تناسلی نمیشوند بلکه اختلال و عدم تعادل بین عفونت رحمی و مکانیسم دفاعی ضد میکروبی داخل رحمی منجر به پیچیدگی- های بعد از زایمان از جمله متریت پس از زایمان، پیومترا، اندومتریت بالینی و اندومتریت تحت بالینی میگردد. این بیماریها شایعترین و رایجترین بیماریهای دستگاه تناسلی در گاوهای شیری، بعد از زایمان میباشند که باعث تأخیر در ترمیم کامل اندومتریوم و بازگشت چرخهی تخمدانی میشوند.

این بیماریها باعث افزایش تعداد تلقیح منجر به آبستنی و در نتیجه باعث طولانی شدن فاصله بین زایمان و کاهش میزان گوسالهزایی میگردند که این اختلالات رحمی منجر به کاهش عملکرد تناسلی میشوند اندومتریت، عفونت رحم بدون علائم سیستمیک میباشد که با حضور ترشحات موکوسی چرکی یا چرکی، در رحم تظاهر یافته که معمو لاً هفته بعد از زایمان ایجاد میشود و مهمترین اورگانیسمهای عامل آسیب و التهاب اندومتریوم باکتریهای آرکانوباکتریوم پیوژنز و اشرشیاکلای میباشند

روشهای متعددی برای درمان اندومتریت بعد از زایمان وجود دارد که شامل تزریق داخل رحمی آنتی بیوتیکها یا مواد سپتیک، تجویز سیستمیک آنتی بیوتیکها و هورمون درمانی که شامل استروژن و پروستاگلندین میباشد.

آندومتریت

التهاب آندومتر بدون اینکه از لایه Strutum spongiozum تجاوز کند. در گاو شایع است و برخلاف متریت روی سلامت عمومی دام تاثیر ندارد. تنها مشکلی که این عارضه ایجاد می کند اختلال در باروری دام است.

ازنظرهیستولوژیکی گسیختگی اپیتلیوم، نفوذ سلول های آماسی، آماس عروق، ادم استرومای رحم با درجات مختلف، تجمع لنفوسیت ها و پلاسموسل ها در لایه های سطحی آندومتر دیده میشود. راه ورود میکروب ها بالارونده و متعاقب جفتگیری طبیعی، تلقیح مصنوعی و بطور شایع تر متعاقب سقط و زایمان وارد می شوند.

علائم

به ندرت علائم سیستمیک دارد و از لحاظ اپیدمیولوژیکی همراه سایر بیماری ها است.

پس اززایمان رحم باید خود را بازسازی كند تا برای آبستنی بعدی آماده شود. این مرحله جمع شدن نام دارد و شامل دفع بافت ها و انقباض گردن رحم و شاخ های آن به اندازه كمتر از ۵ سانتی متر می باشد. در گاوهای سالم این جمع شدن سه تا چهار هفته به طول می انجامد. شما بازسازی میكروسكوپیك را حدوداً ۶ هفته پس از زایمان خواهید داشت. در همین زمان مغز و تخمدان ها باید دوره های فحلی معمول را دوباره ایجاد كنند به این دلیل است كه دوره انتظار اختیاری برای جفت گیری حداقل حدود ۵۰ روز به طول می انجامد.

بسیارمهم است كه بدانیم ترشح بافت ها و مایعات ازرحم برای دو تا سه هفته پس اززایش طبیعی است در طول این مدت ترشحات باید ازحالت رقیق (آبكی) و خونی به موكوسی غلیظ تر، سفید تا شفاف تغییر كند.الزاماً تمام گاوها در هفته های اول پس اززایش دچار آلودگی باكتریایی رحم می شوند.

با این حال پاك شدن یا نشدن یك گاو از این باكتری ها و جمع شدن موفق رحم به میزان زیادی بستگی به عمل سیستم ایمنی در دوره انتقال دارد.گاوهای مورد نظر ما آنهایی هستند كه نتوانسته اند باكتری ها را از رحم خود طی سه هفته پاك كنند. اگر گاو در حد انتظار خوراك مصرف می كند و شیر می دهد بسیار مشكل یا غیر ممكن است كه گاوهای سالم را ازانها كه دچار آندومتریت می شوند (التهاب ۲۱ روز یا بیشتر پس از زایش )،تشخیص داد.گاوهای مبتلا به آندومتریت عفونت های دارند كه بیش از ۳ هفته پس از زایش ادامه دارد و سبب التهاب لوله های رحم و گاهی گردن می شود چرك ممكن است از طریق گردن رحم به خارج دفع شود. آندومتریت رحم را تبدیل به محیط نامناسبی برای جنین كرده و همچنین ممكن است عمل تخمدان را تحت تاثیر قرار دهد.در نتیجه احتمال آبستنی كاهش می یابد.

بسیار مهم است که بین آلودگی با طیف وسیعی از باکتری ها با مقاومت باکتری های پاتوژن و برقراری بیماری رحمی تفاوت قائل شویم. عوامل اختصاصی که در ایجاد بیماری مطرح هستند عبارتند از : کمپیلوباکترها، هموفیلوس ، تریکومونیازیس. این باکتری ها به همراه ای کولای عامل ناباروری در دام هستند و باعث افزایش day open وcalving interval در سطح گله می شوند. و قادرند عفونت را در سطح گله بالا برند. بین ای کولای و سایر باکتری ها نیز سینرژیسنم وجود دارد.

بین باکتری ها در ایجاد بیماری سینرژیسم وجود دارد مثلا فوزوباکتریوم نکروفوروم توکسین لکوسیدال ترشح می کند و زمینه را برای نفوذ آرکانوباکتر دربافت های آندومتریوم تسهیل می کند، از طرفی آرکانوباکتر فاکتور رشد را برای فوزوباکتریوم فراهم می کند.

آندومتریت ساب کلینیکال

میزان درصد پلی مورفونوکلئرها را با روش سیتوبراش از داخل آندومتریوم می سنجند و با براش مخصوص نمونه برداری کرده و درصد آن را بدست می آورند و بر مبنای درصد پلی مورفونوکلئرها تشخیص میدهند ساب کلینیکال است یا خیر؟

تا روز 20 پس از زایش تا 18% پلی مورفونوکلئرها نشانه ساب کلینیکال می دانند

تا روز 34-37 پس از زایش تا 10% پلی مورفونوکلئرها نشانه ساب کلینیکال می دانند

آندومتریت کلینیکال

توسط همان باکتری ها ایجاد میشود و درمان ناقص متریت پس از زایش می تواند بعدها منجر به آندومتریت شود بهرحال تجمعی از چرک در داخل رحم و مهبل از علائم بیماری است. از مراحل اول پس از زایش تا post ovulatory period بیماری را داریم اما بیماری در مرحله post ovulatory period هم اتفتق می افتد .آندومتریت می تواند در پریودهای پس از زایش اتفاق بیفتد ولی بیشتر زمانی ست که رحم از عفونت پاک شده و بعد از جفتگیری یا تلقیح بیماری در حیوان دیده میشود. اگر تلقیح مصنوعی در فاز لوتئال ایجاد شود قطعا می تواند عفونت رحمی ایجاد کند (post servise endometritis)

تشخیص

زمانی میتوان گفت که گاو مبتلا به آندومتریت است که تمام ضایعات پاتولوژیکی قابل اثبات باشند.کشت از عفونت رحمی و جداکردن باکتری هدف و تائید بافت شناسی آندومتریت الزامی است که در سطح فارم شدنی نیست.

توش رکتال بیوپسی کشت واژینوسکوپی توش واژینال

توش رکتال: دقت لازم برای تشخیص بیماری ندارد. اگر تفاوت بین قطر های رحم بصورت زیر باشد درجه بندی می کنیم . قطر سرویکس اگر از 5/7 بالاتر باشد نشانه آندومتریت است که روش دقیقی نیست.

کشت:صرف جداکردن باکتری ازرحم ملاک اندومتریت نیست چون همه دامها متعاقب زایمان آلودگی باکتریائی دارند و با پریدهای پس از زایش که حدود 8 هفته پس اززایش است پاک می شوند. حتی با یک جفتگیری آلودگی ایجاد و بعد پاک میشوند. اما اگر بیوپسی همراه با کشت باشد و دران فیبروز پری گرانولار، اتساع غدد، نفوذ سلول های آماسی را ببینیم آندومتریت است. مضاف بر اینکه روش بیوپسی یک روش تهاجمی است و اگر در تعداد زیادی از دام ها صورت بگیرد خود موجب ناباروری می شود.

واژینوسکوپی: اگر گاو مبتلا در فاز استروژنی باشد با مالش میتوان فهمید. واژینوسکوپ حضور چرک را نشان می دهد اما مستلزم این است که تعداد زیادی از دام های تازه زا مورد معاینه قرار بگیرند و میتوان آماس مهبل و سرویکس و حضور چرک در سرویکس را مشاهده کرد اما امکان وجود تعداد کافی واژینوسکوپ استریل در گله وجود ندارد.

توش واژینال: آلودگی را بین گاوهای مختلف منتقل نمی کند و به سیستم تناسلی دام سرایت نمی کند. فرج و پرینه را با بتادین شستشو می دهیم، سپس با دستکش یکبار مصرف استریل در حالیکه لوبریکنت آغشته نموده توش واژینال می کنیم دیواره های جانبی کف و سقف مهبل را بازرسی نموده و وجود جراحات را بررسی می کنیم از قسمت گل شکفته سرویکس ترشحات را خارج و میتوان ترشحات را بوئید .

میزان غلظت چرک به همراه ترشحاتی که خارج می شوند نشان می دهد آندومتریت کلینیکال در چه درجه ای هستند

اگر ترشحاتی که خارج می شوند شفاف و بدون بو باشند درجه صفر عدم آندومتریت

اگر ترشحات موکوسی حاوی ذرات چرکی باشد درجه یک ساب کلینیکال

اگر کمتر از 50 میلی لیتر ترشحات 50% ترشحات خمیری چرکی داشته باشند درجه 2

اگر بیش از 50% ترشحات چرکی خامه ای داشته باشد و قوام کاملا چرکی باشد درجه 3 آندومتریت بالینی

اگر ترشحات بودار باشند مثلا در گرد 3 3 درجه به آن اضافه می شود و نمره 6 می دهیم.

توش واژینال را در مورد تمام گاوهائی که در فاز لوتئال هستند با لمس یا مشاهده جسم زرد توسط سونوگرافی مشخص کرد.

هجوم سلول های آماسی نشانه آندومتریت است و هرچه لایه های فیبروز بیشتر باشد وخامت بیماری بیشتر است

در مرحله حاد بیماری فیبروز نداریم و فقط هجوم سلول های آماس را داریم.

درمان:

اگر درمان صورت نگیرد احتمال فیبروز وجود دارد و ممکن است گاو عقیم شود

درخت تصمیم گیری درمان بدین صورت است که اگر حیوان درفازاستروژن باشد تخلیه رحم و آنتی بیوتیک تراپی و اگر درفاز پروژسترون باشد با PGF2@ اثرات مفیدی اعمال می شود.

دوهفته پس ازتزریق PGF2@حیوان را بررسی می کنیم اگرترشحات چرکی داشت باید مجدد درپروتکل درمان آندومتریت قراربگیرد ومجدد پس از 2هفته پروستاگلندین تزریق می شود.

و اما زمانیکه جسم زرد نداردبرخی درمان های داخل رحمی چه با مواد شیمیائی و چه با مواد آنتی سپتیک نه تنعا مفید نیستند بلکه خطرناک اند و باروری را به خطر می اندازند. آنتی سپتیک ها مانند لوگل به منظور درمان آندوتریت بصورت داخل رحمی استفاده می شوند که اثرات درمانی خوبی دارند اما با تخریش رحمی که ایجاد می کنند میزان زیادی پروستاگلندین آزاد می کنند و بسیاری از گاوهای تحت درمان به فیبروز پرگرانولار دچار شدند.

پنی سیلین ها در روزهای 30 پس از زایش که بیشتر اجرام هدف آرکانوباکترها حضور دارند میتواندد موثر باشند. مترونیدازول ها اثرات کارسینوژن دارند و مفید نیستند. ترکیبات خانواده تتراسایکلین ها ممکن است تخریش رحمی ایجاد کند و فیبروز را تشدید نمایند و ترکیبات این خانواده را نباید غلیظ استفاده نمود این ترکیبات نمی توانند آرکانوباکترها را از بین ببرند اما زمانیکه جسم زرد نداریم و نمی توانیم از پروستاگلندین استفاده کنیم دردرمان فوری میتوان استفاده کرد. 2 هفته بعد چک می شود اگر مشکلی مشاهده گردید مجددا تتراسایکلین تزریق می کنیم.

خانواده سفالوسپورین ها بسیارخوب به درمان پاسخ می دهند و روی طیف وسیعی ازباکتری های گرم مثبت و منفی موثر هستند واثربخشی بالارونده دارند و سفتیوفورسدیم ازاین خانواده است.

5/0 گرم داخل رحم دام مبتلا، اما باید حجم مایع را به حداقل رساند که نسبت به سایزرحم بین 40 تا 100 میلی لیتر به داخل رحم وارد می کنند که روتین آن 50 میلی لیتر می باشد 2 هفته دام را مورد مطالعه قرار می دهند اگر پاک نشده باشد چه جسم زرد باشد چه نباشد درمان را به همین منوال ادامه می دهیم. لاواژ و شستشوی رحم گاوهای مبتلا یکی از روش های درمانی است 100 تا 500 میلی لیتر سالین 40 درجه در سرویکس ریخته و خارج می کنیم. اگر جسم زرد داشت پس از شستشو پروستاگلندین تزریق می شود.

میتوان در درمای آندومتریت ساب کلینیکال 2 دوز پروستاگلندین بعد از یک زمان مشخص تزریق نمود

یکی از پروتکل های درمان: تزریق پروستاگلندین در روز 35 بعد از زایش و دوز بعدی 2 هفته بعد که این روش درمورد ساب کلینیکال بسیار موثر است.

منبع مطلب: http://www.vet74.blogfa.com/post-66.aspx

   


نظرات()

وبلاگ دامپزشک

کاملترین بانک مقالات فارسی دامپزشکی